TÜRIK BITIG
Комитет по языкам Министерства культуры и информации
қазрусeng
Поиск:
Где искать:
Начало Памятники Учебник Словарь Помощь
Разделы
Древнетюркские письменные памятники
Обучение древнетюркскому письму
Этнокультурный словарь
Ресурсы
Помощь
Контакты
Типы памятников
Орхонские
Енисейские
Таласские
Турфанские
Алтайские
Казахстанские
Ферганские
Источники
Буквы
Словарь
Поиск
Карты
Экспонаты музеев
Статьи
Литература
Поддержка шрифта
Карта сайта
  Поиск
по аннотации по тексту по древнетюркскому тексту по транскрипции по ссылкам
Көне түрiк тiлiнде:

Көне түрiк тiлiнде іздеу көне түрiк әліппесімен жасалады. Қажетті сөзді теріп болғасын Тап дегенді басыңыз.

Іздеу жүргізілген соң, табылған мәтінге қатысты ескерткіштің аты, мәтіннің сол сөз табылған жолы шығады. Егер ескерткіш атын бассаңыз, сол ескеткіш туралы толық мағлұмат аласыз. Іздеу бетіне қайтып келу үшін терезенің ең жоғарғы немесе ең төменгі сол бұрышында тұрған белгілерді пайдаланыңыз.
Ескерту: Internet Explorer броузерінен басқаны қолданушы Түрік бітік шрифтін орнатып алуы керек. Көмек бетінде қалай орнату керегін оқып алуға болады.

Таңбаны пернетақтадан тергенде, латын әріптерімен төменде көрсетілген сәйкестікті пайдаланыңыз.
B C D F G J K L N O
Q R S T U V W X Y a
b c d g i j k l m n
p q r s t u w x y z
Iздеген сөз 25 жерде кездесті
4
Qapaγan: Elteris qaγan: eliŋe: qïlïntïm[110] : Еl Etmis: yabγu[111] : oγulï: Isbara: Tamγan Čur: Yoγa: inisin: Bilge: Isbara: Tamγan: Tarqan: yumγïlïγ: bes: jetmis: еčim: Аtačïm:
Қапаған (Қабаған): Елтерiс қаған: Елiне: қызмет еттiм: Ел Етмiш: Йабғұ: ұлы: Ысбара: Тамған Чұр: Йоға: iнiсi: Бiлге: Ысбара: Тамған:Тархан: жұмылған/жиналған/: бес: жетпiс [ке] (65): атам: Атачым:...
(Я – ) служил стране Капаган Ильтерис кагана. Бильге Есбара Тамган Тархан, сын Иль Етмиш Йабгу, младший брат Есбара Тамган Чор Йога, собрал шестьдесят пять поколений предок мой...
(I -) served Kapagan Elteris kagan’s country. Bilge Esbar Tamgan Tarkhan the son of El Etmish Yabgu, Esbar Tamgan Chor Yoga’s younger brother sixty five generation of ancestors.
11
Udur Seŋün: kelti: Tabγač qaγanta: Isіje: Likеŋ: kelti: bir tümen aγï: altun kümüš: kergeksiz: kelürti: Tüpüt: qaγanta: Bülün: kelti: qurïya: kün: batsïqdaqï: Soγud: Berčеker: Buqaraq ulus: budunta: Іneк Seŋün: Оγul Тarqan: kelti:
Ұдұр Сеңүн: келді. Табғач қағанда: Ісійе: Лікең: келді: Бір түмен жібегі: алтын күміс: керексіз сансыз "құрбандық" келтірді: Түпіт (Тибет): қағанда: Бүлүн: келді: кері: күн: батысдағы: Соғыд: Берчекер: Бұқарақ ұлыс: бүтін (халық)да: Інек Сеңүн: Оғұл Тархан: келді:
Удур Сенгун приехал. От китайского императора, Исье Ликенг прибыл. Он привез несметное количество шелка, золота и серебра. От Тибетского кагана прибыл Булун. Инек Сенгун и Огул Таркан приехали от Согдийцев, от Персов и людей Бухары на западе.
Udar Seŋün came. From the Chinese emperor, Isіje Likеŋ came. He brought immeasurable quantity of silk, gold and silver in abundance. From the Tibet kagan Bülin came. Inek Seŋün and Oγal Tarkan came from Sogdians, Persians and Bukhara people in west.
14
Teŋіriteg: Тeŋiri: yaratmïš: Türük: Bilge: qaγan: sabїm: aqanїm: Türük: Bilge: /qaγan:/ olurtuqïnta: Türük: їmtї: begler: kisre: Tarduš: begler: Kül čur: bašlayu: Šad apït: begler: öŋre: Töles: begler: Apa Tarqan:...
Тәңірiтек: Тәңірi: жаратқан: Түрiк: Бiлге: қаған: сап-сөзім: әкем: Түрік: Білге: /қаған:/ отырғанында: Түрік: ендігі: бектер. кейінгі: Тардұш: бектер: Күл Чұр: бастаған: Шад апыт: бектер: өңірге: Төлес: бектер: Апа Тархан....
Я, Тенгри-подобный и созданный Тенгри Бильге каган Тюркский. Услышьте мои слова. Когда правил мой отец Бильге каган Тюркский, вы, верховные Тюркские беки, нижние Тардушские беки, Шад-апыт беки во главе Куль Чуром, остальные Тюлес беки, Апа Тархан ...
I, Tengri- llike and Tengri born Bilge kagan Turkic. Hear my words. When my father, Bilge kagan Turkic, ruled, you, supreme Turk beks, lower Tardush beks, Shad – apyt beks led by Kul Chur, the rest Tyules beks, Apa Tarkhan…
15
bašlayu: ulayu: Šad apït: begler: Buyruq...Taman Tarqan: Tunjuquq: Boyla Baγa Tarqan: ulayu: Buyruq ...Ič Buyruq: Sebeg Kül Erkin: bašlayu: ulayu: Buyruq: bunča: ïmtï: begler: aqaŋïm: ertüŋü: ...
бастай: ұласу: Шад апыт: бектер: Бұйрық... Там/ғ/ан Тархан: Тұнйұқұқ: Бойла Баға Тархан: ұласу: Бұйрық: ... Іш Бұйрық: Себек Күл Еркін: бастай: ұласу: Бұйрық: бұнша: ендігі: бектер: әкем: ерекше: ...
во главе, Шад-апыт беки, Буюруки ... Тамган Тархан, Тоньюкук, Бойла Бага Тархан, Буйруки ..., Внутренние Буюруки, во главе Себек Куль Еркин, все Буйрук беки! Мой отец ...
Led by Shad – Apyt beks, Bairuks… Tamgan Tarkhan, Tonyukuk, Boila Baga Tarkhan, Buyruqs…, Inner Buyruqs, led by Sebek Kul Erkin, all Buyruq beks! My father…
1
qurïdun: /?/uγud еrtі: inim Kültegin: ölti...isig küčüg: bertik üčün: Türük: Bilge qaγan: yoqïqa: inim Kültegin: közdü: olurt... Ininču: apa: yarγan: tarqan: atïγ: bertim /...?/
С запада ... мой младший брат Культегин умер, ... служил, мой младший брат Культегин назначил наблюдателем могилы Тюркского Бильге кагана ..., я дал ему титул Инанчу Апа Йарган Тархан /...?/
From west ... my younger brother Kultegin had died… gave his services, my younger brother Kultegin (ordered to sat) a watcher of the tomb of Turkish Bilga kagan… I gave him the title Inanču Apa Yarγan Tarqan ...
6
Bu(i)lser: semiz buqa: toruq buqa tejin: bilmez ermis tejin: anča saqïntïm: anta kisre: Teŋri bilig bertük üčün: özüm ök: qaγan qïsdïm: Bilge: Tuñuquq: Boyla Baγa Tarqan[181] :
бiлсе: семiз бұқа: тұралау бұқа дей: бiлмес едi дей: сонша: сақтандым: сонда кейiн: Тәңірi бiлiк берген үшiн: өзiм ғана: қаған қысдым (көтердім, еттiм): Бiлге: Тұнық-ұқ: Бойла Баға Тархан:
жирном быком!» Поскольку мне Тенгри дал ум, я один поднял (поставил, объявил, признал) кагана! Я, Мудрый Тоньюкук Бойла Бага Тархан,
a greasy one!” as Tengri gave me intelligence, I was the one who rose (put, announced, acknowledged) the kagan! I, theWise Tonyukuk Boila Baga Tarkhan,
34
kelti: oluruŋ tejin: ejelme: qaraγu: edgüti: uruγïl: basïtma: temis: Bögü qaγan: baŋaru: anča ayïdmïs: Apa Tarqanγaru: ičre sab: ïdmïs: Bilge Tuтuq-uq: añïγ ol: öz ol: aŋlar...
келдi: отырайын деп: желме?: қарауыл: игi: ұрықта: бастырма: дедiм: Бөгү қаған: маған қарай: сонша айтты: Апа Тарханға қарай: iшкi сап-сөздi: жөнелттi: Бiлге Тұнық-ұқ: анық ол: өз ол: аңдып...
пришел (посланный): «Сиди! - было сказано. – «Не торопись ехать, хорошенько держи караул! Не позволяй себя раздавить!» – сказал он. Так приказал сказать Богу каган мне. Апа-тархану (главнокомандующему) я послал известие: "Мудрый Тоньюкук – хитрый, он сам...
a messenger came: “Sit! – it was said. – “Do not hurry to go, keep the guard as good as possible! Do not allow to crush yourself!” – he said. Begyu kagan ordered me to tell this. I sent a message to Apa-tarkhan (Commander-in-chief): “Wise Tonyukuk – is cunning, he himself …
1
...üčün [apa] tarqan Čїqan Toňuquq: atïγ: bermiš:
... үшін /Апа/ тархан Чықан Тұнұқ-ұқ: атағын: берген:
...И тогда дали имя ему – (Апа) тархан Чыкан Тоньюкук.
…and then he was given the name – (Apa) tarkhan Chykan Tonyukuk.
1
Kül Tudun: inisi Altun Tamγan Tarqan: yoγï umadï(-q?)
Күл Тұдұн: інісі Алтын Тамған Тархан жоқтауын күтті(+к)
Мы ждали (погребальную церемонию) оплакивание по Алтын Тамган Тархан, младшему брату Куль Тудуна,
We were waiting for funeral ceremony of Altyn Tamgan Tarhan, the younger brother of Kul Tudun,
1
Teŋiriken qunčuy: Jegen butur Erkin eki yïlqï kün ...ïtuγ dar yaŋï Kül Tarqan kü edgü er erikten buï ....n: qaya aq edgü bolzun
Тәңірікен ханшайым: Йеген Бұтұр Еркін екі жылға күн ...? жаңа Күл тархан атағы игі ер ерікті... жартас ақ игі болсын
Принцесса Тенгрикен, Йеген Бутур Еркин. Два года в день ...? Да благословит эта скала ... новый титул Куль Тархана!
The princess Tengriken, Yegen Butur Erkin. Two years a day ...? Let this rock bless ... the new title of Kul Tarhan!
5
yaγlaγïm: Őtüken: quzï kedin učï Tez bašïöŋdüni Qanuy: Künüj: biz ekin ara qïčlaγïm Őtüken jeri: Onγï Ta [rqan] süjü yaγ: budun [qa] ...γï berigerü učï: Altun: Yïš kedin üčï: Kögmen: iligerü učï Köiün
жайладым: Өтүкен: қойнауы кейінгі ұшы Тез басы өңірден Қанұй: Күнүй: біз екі аралығы қыстауым Өтүкен жері: Оңғы Тархан сүңгілері жау: бүтін (халық)қа...бері қарай ұшы: Алтын: Йыш: кейінгі ұщы: Көгмен: ілгері ұшы Көлүн
Я расположился в Отюкенской черни с другой стороны у истоков Тез в окрестностях Кануй, Кунуй. Между ними была моя зимовка в Отюкенской ложбине. Войска Онгы Тархана напали на народ с юга Алтын Йыш, с запада Когмен, с востока Колун
6
Teŋiride: bolmuš: El Etmiš Bilge: aqanïm: ičreki: buduni: altmïs Bujruq BašïÏnanču Bujruq Toquz: bolmï Bilge: Taj Seŋün...tu...bes jüz bašï Kül Oŋï: Őz ïnanču: bes jüz: bašï Uluγ Őz ïnanču
Тәңірде: болған: Ел Етміш Білге әкем: Ішкі: бүтін (халық)ты: алтпыс Бұйрық басы Ынанчұ Баға тархан Ұлық Бұйрық Тоғыз: болған: Білге: Тай Сеңгүн... тұ...Бес жүз басы Күн Оңғы: Өз Ынанчұ: бес жүз: басы: Ұлық Өз Ынанчұ
Тенгри-подобный отец мой Иль Етмиш Бильге приказал главе Буюрук Инанчу Бага Тархан, Улык Буюрук Тогуз, Бильге Тай Сенгун … … глава пяти сотника Кун Онгы, Оз Инанчу, глава пяти сотника Улык Оз Инанчу
8
.........mïs toguz jüz er:bašï: Tojgan: Uluγ Targan: buquγ bïŋa...
.........ған тоғыз жүз ер: басы:Тойхан: Ұлық Тархан Бұқұғ мыңға...
……. глава девяти сотника Тойхан, Улык Тархан Букуг
11
Teŋiri aqanïm: atlïγï Toquz Tatar...bujruq......γï...[Söŋüt bïn]budunï tegtemin: bu bitidükde: qanïma: Torγag bašï qa...Atačuq Begčeker Čiqsi birle Baγa Tarqan üč jüz Torγaq turdï
Тәңірі әкем: аттысы Тоғыз Татар...бұйрық.../Сөңгүт мың/ бүтін(халық)ы тидім:бұ жазарда: әкеме: Торғақ басына...Атачық Бегчекер Чігісі бірлесе Баға тархан үш жүз Торғақ тұрды:
Тенгри(-подобный) отец мой … выступил против народа Тогуз Татар … буюрук … /Сонгут тысячник/ когда писали эти надписи у истоков Торгак … объединившись с Атачык Бегчекер Чикси и Бага Тархан триста (воинов) Торгак встали (под знамена) моего отца.
14
...anta tegdi: bunï yaratγma...Qutiuγ Tarqan...budunïγ atïn: yoiïn: yaγïma: Aium Čisi eki: ya...Qutiuγ: Bilge: Seŋün Uršu Qutluγ: Targan Seŋün: ol eki jorï
...сонда тиді: бұны жаратқаныма...Құтлық Тархан... бүтін(халық)ты атын: жолын: жауымда: Алұм: Чісі екі:йа... Құтлық Білге:Сеңгүн Ұршы Құтлық: Тархан Сеңгүн: ол екі жорық
… тогда напали. Использовал это … Кутлук Тархан … народ у врага … Кутлук Бильге, Сенгун Уршы Кутлук, Тархан Сенгун два раза отправлялись в поход
15
...yarïlqadï: Bayïrqu: Tarduš: Bilge Targan...Qutluγ Jaγmač: Tabγač: Šoγdaq bašï: Bilge Seŋün Ozul Šenirken
...жарылқады: Байырқұ: Тардұш: Білге Тархан:...Құтлық: Йағмач: Табғач: Соғдақ басы: Білге Сеңгүн Озұл Шеңіркен
… благодетельствовал. Байырку Традуш Бильге Тархан …. Кутлук Йагмач Табгач, правитель Согдийцев Бильге Сенгун Озул Шениркен
3
men:Qutluγ: Baγa:Tarqan: Öge: Buyruqï: men:
мен: Құтлық: Баға: Тархан:Өге: Бұйрығы: мен:
Я – Кутлуг Бага Тархан Оге Буюрук (министр).
I am Qutlug Baga Tarhan Buiruq.
5
Čabïš Tun tarqan: beŋüsi tike bertim
Чабыш Тұн тархан: мәңгісін тіге бердім
Чабыш Тун тархану водрузили вечный (памятник).
The eternal (monument) erected for Čabïš Tun tarqan.
10
Tarqan: šeŋun: ...bökmedi: budunïŋa
Тарқан: Шеңгүн: ...бөгеле алмады: Бұдұнына
Тархан Сегун ... не мог остаться. Народу
Tarqan: šeŋun ... couldn't stay. People
3
Beg Tarqan Öge Tirig ben esiz elim aqanïma: bökmedim:
Бек Тархан Өге Тіріг мен Иесіз елім әкеме: бөгеле алмадым:
Бек Тархан Оге Тириг я. Не мог остаться со страной, отцом, оставшимся без хозяина.
I am Beg Tarqan Öge Tirig. I couldn't stay with my ownerless country amd father.
2
En Elig Čur: Ïnanču Alïp Tarqan: atačïma: adïrïldïmïz: esizim
Ен Елік Чұр: ыныначұ алып тархан: аташым: айырылдымыз: иесізіме
(я -) Эн Элиг-чур, ынанчу и могучий тархан. С моим старшим дядей расстались. Моим оставшимся без хозяина (меня)
(I am) En Elig Čur Ïnanču Alïp Tarqan. We parted from our uncle. To my ownerless
1
Балбал Есбара Тархана
Esbar Tarkhan’s balbal.
1
Toŋa Külig : tarqan : beg
Тоңа Күлік тархан бек
Тонга Кюлюг тархан бек
The lord Toŋa Külig tarqan
Идея создания историко-культурного фонда в электронном виде основана впервые опубликованному научному изданию "Секции Востоковедения" Института востоковедения им.Р.Б.Сулейменова по государственной программе "Культурное наследие" в 2005 г: "Қазақстан тарихы туралы түркі деректемелері" сериясының 2-томы Н.Базылхан "Көне түрік бітіктастары мен ескерткіштері (Орхон, Енисей, Талас)" Алматы: Дайк-Пресс. 2005, 252 б. +144 бет жапсырма. Главные редакторы:
д.и.н., проф. М.К.Абусеитова, д.ф.н., проф. Б.Бухатулы.
Выражаем признательность директору Института востоковедения им. Р.Б.Сулейменова профессору Абусеитовой Меруерт Куатовне за оказанную помощь.

 

Памятники Учебник Этнокультурный словарь Простой словарь Ресурсы Поиск Контакты
қазрусeng
© Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университет.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Тіл комитеті тапсырысы бойынша жүргізілген
"Жазба және этноархеологиялық деректемелер бойынша қазақ тілінің тарихи-мәдени ақпарат көздерін жасау" жұмысы шеңберінде жасалған.